Is mijn kind hoogsensitief?

Hoogsensitieve kinderen ervaren de wereld net een beetje anders dan niet-hoogsensitieve kinderen. Dat komt o.a. doordat zij een diepgaande verwerking hebben van prikkels, emoties, gedachtes en gevoelens.

Daarnaast leggen zij snel verbanden, waardoor ze vaak een langere verwerkingstijd nodig hebben.

Een hoogsensitief kind heeft dan ook behoefte aan een andere manier van begeleiden op het levenspad dan niet-hsp. Daarvoor wil je allereerst het gedrag van je hoogsensitieve kind begrijpen, de onderliggende behoeftes herkennen en inzicht krijgen in de karaktereigenschappen van een hoogsensitief kind.

In deze blog lees je meer over hoogsensitiviteit bij kinderen.

Hoe weet je of je kind hoogsensitief is?

Uiteraard is niet ieder hoogsensitief kind hetzelfde. Vaak is het dan ook een combinatie van eigenschappen waardoor je je realiseert dat jouw kind hoogsensitief, strongwilled of bijvoorbeeld een hoogsensitieve high sensation seeker (hsp-hss) is.

Vaak zijn dat in eerste instantie de eigenschappen of situaties waar je met je kind tegenaan loopt die lastig zijn of waarin je ziet dat je kind niet helemaal lekker in zijn/haar vel zit.

Je kind heeft jou dan ook hard nodig om zichzelf te begrijpen en de hoogsensitiviteit als kracht te ervaren.

Hieronder lees je meer over de eigenschappen die je misschien wel herkent bij jouw hoogsensitieve kind:

• Diepgaande prikkelverwerking

• Een gevoeliger autonoom zenuwstelsel (overprikkeling/onderprikkeling)

• Langere verwerkingstijd

• Overdenken en piekeren

• Intensere fysieke en/of emotionele pijn

• Grote zelfreflectie

• Snel diepgaande verbanden leggen

• Onzeker en/of faalangstig

• Perfectionistisch en zelfkritisch

• Groot verantwoordelijkheidsgevoel

• Gevoelig voor spanning en sfeer

• Moeite met het vinden van gelijkgestemde vriendschappen

• Gevoelens van eenzaamheid

• Sterk gevoel van rechtvaardigheid

• Zeer empathisch

• Aanpassen aan de ander

• Zich anders voelen

• Diepgaande, ingewikkelde levensvragen

• Heldervoelen, helderweten

Diepgaande prikkelverwerking

Bij hoogsensitieve personen werkt het brein net een beetje anders dan bij niet-hsp en ook het autonome zenuwstelsel is gevoeliger voor signalen uit de omgeving. Daardoor verloopt ook de prikkelverwerking bij hoogsensitieve kinderen net iets anders dan bij niet-hsp.

Zo komen interne en externe prikkels, gedachtes, gevoelens en emoties diepgaander en intenser binnen. Uit onderzoek door Elaine Aron bleek dan ook dat er bij hsp tijdens prikkelstimulatie meer hersenactiviteit zichtbaar is en dat andere hersengebieden diepere verbinding met elkaar maken dan bij niet-hsp.

Autonome zenuwstelsel

Daarnaast is het autonome zenuwstelsel van hsp gevoeliger en meer gericht op het ontvangen van signalen uit de omgeving, waardoor het vaak lastiger is om externe prikkels weg te filteren.

Overprikkeling

Door de werking van het hoogsensitieve brein, de diepgaande en intense prikkelverwerking en het sensitieve autonome zenuwstelsel zijn hoogsensitieve kinderen vaak sneller overprikkeld.

Voor je kind kan dat nog lastig zijn om te verwoorden. Het voelt van alles, maar je kind kan zichzelf nog niet reguleren en weet vaak niet goed wat het aan moet met al die gedachtes, gevoelens en emoties.

Vaak kan je kind zich bij overprikkeling dan ook alleen nog maar uiten via huilbuien, woede, frustratie of bijvoorbeeld door zich juist terug te trekken.

Je kind heeft jou als ouder dan ook juist tijdens overprikkeling en intense emoties hard nodig om samen weer te reguleren. Daarna kun je samen in gesprek over wat je kind voelde en ervaarde, ook voor je kind zijn heftige emoties intens om te ervaren.

Langere verwerkingstijd

Door de werking van het hoogsensitieve brein, legt je kind meer verbanden en prikkels komen dieper binnen. Daardoor heeft je kind ook meer verwerkingstijd nodig.

Verwerken en overdenken

In de praktijk merk je dat bijvoorbeeld doordat jij al drie onderwerpen verder bent, terwijl je kind het eerste onderwerp nog aan het verwerken en overdenken is.

Of je merkt dat je kind vragen stelt of een opmerking maakt, die voor jou niet relevant lijkt te zijn, terwijl het voor je kind heel logisch is door de verbanden die het legt.

Fysieke en emotionele pijn

Je hoogsensitieve kind ervaart fysieke en emotionele pijn ook intenser. Daarnaast heeft je kind meer tijd nodig voordat de pijn en ervaring weer wegtrekken.

De gevoelens, en echte fysieke pijn, die je kind daarbij ervaart zijn echt. Je kind heeft in die situaties dan ook echt vooral jouw veiligheid en nabijheid nodig.

Overdenken, piekeren en zelfreflectie

Het hoogsensitieve brein is enorm actief. Daardoor overdenkt je hoogsensitieve kind veel en brengt het veel tijd in zijn/haar hoofd door.

Grote zelfreflectie

Alles wat je kind die dag heeft beleefd, wordt nog een keer doorgenomen. Je kind probeert lessen te trekken uit wat er is gebeurd, voelt en overdenkt wat het als vervelend heeft ervaren en probeert te onderzoeken wat het de volgende keer anders kan doen.

Doordat je kind een diepe zelfreflectie heeft, houdt het zichzelf vaak verantwoordelijk voor situaties waar het helemaal niks aan kan doen. Het is dan ook goed om daar open met je kind over te praten:

• Wat is er gebeurd?

• Wat was er leuk aan de situatie?

• Wat was er vervelend aan de situatie?

• Hoe voelde je je erbij?

• Wat was de oorzaak?

• Wat was het gevolg?

• Wat was de rol van je kind daarin?

Negen van de tien keer heeft je kind totaal geen invloed gehad op de situatie of hoe een ander zich voelt.

Door samen inzichtelijk te maken wat de oorzaak van de situatie was, verdwijnt het verantwoordelijkheids- en eventuele schuldgevoel over de situatie.

Snel verbanden leggen

Door de werking van het hoogsensitieve brein en de sterk ontwikkelde intuïtie legt je kind snel diepgaande verbanden.

Daar ontstaan vaak vragen uit die je als ouder misschien niet goed kunt plaatsen of die ‘te serieus’ kunnen lijken voor de leeftijd.

Daarnaast doorziet je kind situaties snel en is het zich eerder bewust van mogelijke gevaren. Dat kan voor je kind een enorme kracht zijn en tegelijkertijd kan daardoor ook angst voor nieuwe dingen ontstaan.

• Het voordeel is dat je kind intuïtief snel en juist handelt.

• Het ‘nadeel’ is dat je kind nieuwe situaties eng kan vinden, waardoor het eerst (via observatie) onderzoekt of de situatie wel echt veilig is.

Onzeker en faalangstig

Hoogsensitieve kinderen zijn ook vaker dan niet-hoogsensitieve kinderen onzeker of faalangstig. Je kind doet iets pas als het zeker weet dat het het kan.

Denk bijvoorbeeld aan leren fietsen: je kind leert dat misschien later dan de meeste leeftijdsgenootjes. Hij kijkt namelijk eerst langs de zijlijn, observeert en stapt pas op de fiets als het zeker weet dat het eigenlijk zo weg kan fietsen.

Hoogsensitieve kinderen zijn dan ook vaak bang om ‘fouten’ te maken en vinden het proces van iets nieuws leren lastig. Ze willen graag dat het in één keer goed gaat.

Goed om te weten: als je hoogsensitieve kind ook strongwilled of high sensation seeking is, hoeft dit niet zo duidelijk aanwezig te zijn.

Perfectionistisch en onrealistische eisen stellen

Daarnaast zijn hoogsensitieve kinderen vaak perfectionistisch en stellen ze onrealistisch hoge eisen aan zichzelf.

Hoogsensitieve kinderen vinden het dan ook lastig om te zien wat ze goed hebben gedaan en zien vaak vooral wat ze beter hadden kunnen doen. Ze kunnen dan ook heel kritisch zijn op zichzelf en zich zelfs teleurgesteld voelen in zichzelf.

Gevoelig voor spanningen en sfeer

Je hoogsensitieve kind voelt spanning en sfeer feilloos aan. Het heeft dan ook geen zin om te doen alsof. Je kind leest en voelt de onderliggende energie door alles heen. Het is voor je kind dan ook juist verwarrend wanneer je gemengde signalen afgeeft: je zegt het een, maar je kind voelt het ander.

Je kind voelt zich verantwoordelijk

Die gevoelens van spanning of een niet-harmonieuze sfeer geven je kind een ongemakkelijk gevoel, waardoor het vaak ook voor extra (over)prikkeling zorgt.

Daarbij voelt je kind zich vaak (ten onrechte) verantwoordelijk voor de spanning of de sfeer.

Een hoogsensitief kind probeert de spanning op te lossen, doordat het voelt wat daarvoor nodig is. Als dat niet lukt, kan het gedrag van je kind ook omslaan in frustratie, verdriet of boosheid.

Het is natuurlijk vaak zo dat een probleem ‘te groot’ voelt om met je kind te delen. Toch voelt je kind wel dat er iets speelt en voelt het zich verantwoordelijk of schuldig wanneer het niet lukt om het op te lossen.

Het is dan ook belangrijk dat je dat gevoel wegneemt door open en eerlijk te communiceren over wat er speelt, op een manier die past bij de leeftijd.

Vriendschappen

Je hoogsensitieve kind is enorm trouw en empathisch in vriendschappen. Daarbij heeft je kind een enorm groot rechtvaardigheidsgevoel en vindt het eerlijkheid belangrijk.

Allemaal aspecten die bij niet-hoogsensitieve kinderen vaak nog in ontwikkeling zijn. Daardoor wordt je kind regelmatig in vriendschappen teleurgesteld en worden ze soms zelfs beëindigd.

Je hoogsensitieve kind voelt zich anders

Hoogsensitieve kinderen hebben vaak andere interesses dan niet-hsp. Het kan dan ook zijn dat je kind weinig aansluiting vindt bij leeftijdsgenootjes.

Je kind komt misschien wat serieuzer over of voelt angst voor het aangaan van nieuwe vriendschappen. Veel hoogsensitieve kinderen voelen zich oprecht ook anders, doordat ze de wereld op een andere manier ervaren.

Vaak heeft een hoogsensitief kind dan ook een of twee goede vriendjes of vindt het bijvoorbeeld meer aansluiting bij wat oudere kinderen of de volwassenen in een gezelschap.

Gevoelens van eenzaamheid

Gevoelens van eenzaamheid komen relatief vaak voor bij hoogsensitieve kinderen. Zij voelen zich regelmatig niet begrepen door ouders, leerkrachten en/of leeftijdsgenootjes.

Het is dan ook belangrijk dat je als ouder steeds blijft onderzoeken wat je kind nodig heeft, de verbinding herstelt en je kind laat ervaren dat het bij jou veilig is en kan zijn wie het is.

Daarnaast helpt het je kind als het in verbinding kan blijven met zichzelf en weet wie hij of zij is, waardoor het zichzelf steeds beter gaat begrijpen.

Sterk gevoel van rechtvaardigheid

Veel hoogsensitieve kinderen hebben een groot gevoel van rechtvaardigheid. Daardoor kunnen ze erg boos, verdrietig of gefrustreerd raken als ze onrecht zien bij andere mensen of dieren, of als henzelf onrecht wordt aangedaan.

Ze willen vaak grotere ‘wereldproblemen’ oplossen, maar voelen ook erg mee met kleiner onrecht dat anderen wordt aangedaan, zoals een kind in de klas dat iets vervelends tegen de leerkracht zegt.

Grote bron van prikkeling

Het grote rechtvaardigheidsgevoel is vaak een grote bron van prikkeling, omdat het gepaard gaat met grote gevoelens als boosheid, verdriet, frustratie of machteloosheid.

Het is dan ook goed om hier samen met je kind over in gesprek te blijven, samen te onderzoeken of er iets is wat je kind kan doen en je kind bewust te maken van waar de verantwoording van je kind ophoudt.

Zeer empathisch

Hoogsensitieve kinderen zijn zeer empathisch. Ze leven en voelen erg mee met anderen en kunnen zich goed in anderen verplaatsen. Ze voelen precies wat een ander nodig heeft en willen een ander nooit een vervelend gevoel geven.

Dat zijn prachtige kwaliteiten die er soms voor zorgen dat je kind meelijdt in plaats van alleen maar meeleeft. Of misschien durft je kind zijn/haar gevoelens niet te uiten of grenzen aan te geven, uit angst om de ander te kwetsen.

Aanpassen aan de ander

Doordat hoogsensitieve kinderen zo empathisch zijn en anderen goed aanvoelen, weten zij precies wat de ander nodig heeft om zich goed te voelen. Ze passen zich dan ook (onbewust) snel aan naar de wensen en behoeftes van de ander.

Daardoor gaat een hoogsensitief kind ook gemakkelijk over de eigen grenzen heen of gaat het een conflict uit de weg, zodat het de harmonie bewaart.

Het is voor je hoogsensitieve kind dan ook enorm waardevol dat het leert voelen wie het zelf is, wat het zelf wil en wat het zelf nodig heeft, voordat het zich aanpast aan de ander.

Ingewikkelde levensvragen

Vragen als: waarom ben ik hier of wat gebeurt er als je doodgaat, zijn een hoogsensitief kind niet vreemd. Je kind denkt op jonge leeftijd al na over diepere levensvragen die eigenlijk niet helemaal lijken te passen bij de leeftijd.

Als ouder kan het lastig zijn om die vragen te beantwoorden. Daarnaast kan het je het gevoel geven dat je kind wat zwaarmoedig is of het leven ‘te’ serieus neemt. Toch past dit wel helemaal bij hoogsensitieve kinderen.

Ga dan ook vooral samen het gesprek aan. Vraag je kind naar wat het zelf voelt of denkt. En, het is ook oké als jij niet alle antwoorden hebt;)

Heldervoelen, helderweten en paranormale ervaringen

Veel hoogsensitieve kinderen zijn heldervoelend: zij voelen andere mensen, situaties en onuitgesproken gedachten en gevoelens feilloos aan. Ook het helderweten is vaak goed ontwikkeld. Zo kan het zomaar zijn dat je kind de uitkomst van een situatie juist voorspelt.

Daarnaast heeft een deel van de hoogsensitieve kinderen regelmatig paranormale ervaringen. Zij zien overleden dierbaren, spreken misschien over het zien van dieren, kabouters, elfjes of draken, hebben heldere of voorspellende dromen, of hebben ‘denkbeeldige vriendjes’.

Lang niet ieder hoogsensitief kind heeft paranormale ervaringen. En een deel van de kinderen die wel paranormale ervaring heeft, spreekt zich daar niet over uit, omdat het bang is dat de omgeving het niet begrijpt. Toch is het goed om hier open, en zonder oordeel, met je kind over te praten, zodat je kind leert dat het er mag zijn precies zoals het is en met alles wat het ervaart.

Hoogsensitiviteit als kracht

Zeker tijdens de vele ontwikkelingsfases die je kind doormaakt, kan het lijken alsof vooral de lastigere eigenschappen rondom hoogsensitiviteit zich laten zien.

Gelukkig hoeft dit helemaal niet zo te zijn. Zodra je je kind begrijpt, kun je ook veel beter inspelen op de behoeftes van je prachtige, unieke kind, waardoor juist de enorme hoeveelheid kwaliteiten die horen bij hoogsensitiviteit zich laten zien.

Je kind:

• wil echt een verschil maken in deze wereld

• is ontzettend creatief

• is liefdevol

• is behulpzaam

• is empathisch

• is zorgzaam

• heeft oog voor detail

• heeft een goed gevoel voor humor

• kan intens genieten van kleine dingen

• voelt zich verbonden met de mens en de natuur

• heeft een grote fantasie

• heeft een groot verantwoordelijkheidsgevoel.

Je kind heeft de begeleiding van jou als ouder daar hard bij nodig, zodat het zichzelf leert begrijpen, ontdekt welke behoeftes het heeft en zichzelf accepteert om de unieke persoon die hij/zij is.

Dat kan soms best intensief zijn en roept regelmatig de nodig vragen op. Daar begeleid ik je dan ook graag bij, zodat jullie samen inzicht krijgen in de unieke persoonlijkheid van je kind.

Voel je welkom in de praktijkruimte in Dronten en/of online!