Wanneer ben je hoogsensitief?
Ongeveer 1 op de 5 personen is hoogsensitief. Het is een persoonlijkheidskenmerk (geen gedragsstoornis) die zowel bij mannen als vrouwen evenveel voorkomt.
Hoogsensitiviteit kenmerkt zich door:
Diepgaande prikkelverwerking, waardoor je meer verwerkingstijd en ruimte nodig hebt. Ook ervaar je gedachtes, gevoelens, emoties en ervaringen intenser dan niet-hsp.
Een gevoeliger autonoom zenuwstelsel waardoor je ontvankelijker bent voor prikkels uit de omgeving en gevoeliger voor interne prikkeling.
De werking van het hoogsensitieve brein, waardoor je meer, diepgaande verbanden legt en je bijvoorbeeld een groot empathisch vermogen hebt.
Deze combinatie leidt regelmatig tot overprikkeling en/of onderprikkeling.
Daarnaast herkennen veel hsp zich in eigenschappen als:
Een groot verantwoordelijkheidsgevoel
Groot gevoel van rechtvaardigheid
Goed aanvoelen wat er leeft bij de ander en wat de ander nodig heeft
Gevoelig voor sfeer
Perfectionisme en/of angst om te falen
Intens genieten van ‘kleine’ dingen
Creatief in gedachten en oplossingen
Piekeren
Stressgevoelig
Sterke zelfreflectie
In deze blog lees je meer over de verschillende kenmerken van hoogsensitiviteit, dat wat veel hsp lastig vinden en waar juist een kracht ligt.
Goed om te weten: iedere hsp is weer anders, je hoeft je dan ook zeker niet in alle kenmerken te herkennen om hoogsensitief te zijn.
De werking van het hoogsensitieve brein
Uit vele onderzoeken blijkt dat het hoogsensitieve brein echt anders werkt en reageert dan dat van niet-hsp.
Diepgaande prikkelverwerking
Zo nemen hsp meer prikkels waar en komen ze diepgaander en intenser binnen. Bij prikkeling worden dan ook meerdere hersengebieden geactiveerd (anders dan bij niet-hsp). Ook worden er meer onderlinge verbanden gelegd tussen verschillende hersengebieden.
Daardoor:
Hebben hsp een langere verwerkingstijd nodig.
Ervaren hsp prikkels, gevoelens, gedachtes en emoties intenser. En kunnen zij bijvoorbeeld ook meer fysieke pijn ervaren.
Leggen hsp diepere verbanden.
Hebben hsp langer nodig om tot een beslissing of tot actie te komen.
Overzien hsp het grotere geheel en de gevolgen van een beslissing op langere termijn.
Spiegelneuronen
Spiegelneuronen zorgen er onder andere voor dat we ons kunnen inleven in de ander (empathie). Bij hsp worden meer spiegelneuronen in verschillende hersengebieden geactiveerd dan bij niet-hsp.
Daardoor:
Hebben hsp een groot empathisch vermogen.
Ervaren zij beelden/verhalen die ze zien/horen alsof het hen zelf overkomt.
Het autonome zenuwstelsel van hsp
Het autonome zenuwstelsel van hsp is sensitiever dan dat van niet-hsp. Ook in de dierenwereld zien we dat terug. De hoogsensitieven zijn meer afgestemd op signalen uit de omgeving en zijn echt gericht op de overleving van hun soort.
Dat betekent dat hsp:
Gevoeliger zijn voor signalen/prikkels uit de omgeving: is het nog veilig of signaleer ik iets wat onveilig is?
Een autonoom zenuwstelsel hebben dat vaker/sneller geactiveerd wordt en daarmee sneller in overleefstand komen (vecht-vlucht-bevries-please-stand).
Meer prikkels te verwerken hebben, waardoor zij gevoeliger zijn voor overprikkeling/onderprikkeling.
Overprikkeling en onderprikkeling bij hsp
Door de manier waarop het hoogsensitieve brein werkt en het sensitieve autonome zenuwstelsel ervaren veel hsp regelmatig gevoelens van overprikkeling en/of onderprikkeling.
Overprikkeling
Zodra je overprikkeld bent, heb je eigenlijk te veel te verwerken en is er geen ruimte meer voor nieuwe input. Je lichaam en brein vragen om rust en verwerkingstijd. Overprikkeling heeft dan ook veel te maken met jouw grenzen voelen en aangeven.
Onderprikkeling
Als je onderprikkeld bent, is te veel van jouw energie uit gegaan naar dingen die jou eigenlijk niet voeden en waarin je jouw kwaliteiten niet kwijt kunt. Daardoor verlies je energie. Onderprikkeling heeft dan ook veel te maken met het innemen van jouw ruimte en dat doen wat jou positieve energie geeft.
Signalen van overprikkeling en onderprikkeling
Slecht slapen, vaak wakker worden, veel dromen, moeite met in slaap komen.
Piekergedachten.
Een leeg, soms depressief, gevoel.
Snel schrikken.
Intense emoties als boosheid, verdriet of angst.
Moeite om te aarden, gevoel niet verbonden te zijn met jezelf en de wereld om je heen.
Je gehaast, ongeduldig of overspoeld voelen.
Lichamelijke klachten als hoofdpijn, misselijkheid, vastzittende rug, nek of schouders, darmklachten.
Overprikkeling en onderprikkeling spelen een cruciale rol in hoe je je voelt als hsp en in welke mate je je hoogsensitiviteit als kracht ervaart.
Andere eigenschappen waar veel hsp zich in herkennen
Veel hsp herkennen zich in bepaalde andere karaktereigenschappen.
Groot verantwoordelijkheidsgevoel
Groot gevoel van rechtvaardigheid
Zelfkritisch
Perfectionisme
Groot empathisch vermogen
Aanvoelen van personen en sfeer
Etc.
De kracht en ontwikkelingsmogelijkheden van hoogsensitiviteit
In wat je lastig vindt als hsp, ligt vaak ook een grote kracht verscholen. Jouw persoonlijke levensthema’s laten zich dan ook in jouw hoogsensitiviteit zien. Zodra je daar inzicht in hebt, kun je dat wat je lastig vindt transformeren naar een kracht.
Wat je op dit moment lastig vindt en waar je je kracht in herkent, is natuurlijk persoonlijk, afhankelijk van je situatie zoals die nu is en van je unieke levensthema’s.
Als hsp hoef je je dan ook echt niet in al het onderstaande te herkennen. Wel kan het je inzicht geven in waar jouw kracht ligt en waarin je nog iets kunt transformeren, zodat je leert hoe ook dat jouw kracht kan zijn.
Wat veel hsp lastig vinden
Snel overprikkeld raken.
Moeite met de balans tussen overprikkeling en onderprikkeling.
Perfectionistisch.
Groot verantwoordelijkheidsgevoel.
Hoge, onrealistische eisen aan jezelf stellen.
Anderen goed aanvoelen, waardoor je (onbewust) handelt naar de behoeften van de ander.
Voorbijgaan aan dat wat goed voor jou is of waar jij behoefte aan hebt.
Gevoelens, emoties of gedachten overnemen van anderen.
Piekeren, dingen lang overdenken of geen beslissing durven/kunnen nemen.
Meer verwerkingstijd nodig hebben, voordat je een beslissing kunt nemen.
Angst voor nieuwe situaties.
Moeite met het aangaan van nieuwe relaties of vriendschappen, doordat je onvoldoende aansluiting vindt bij niet-hsp.
Last hebben van huilbuien, boosheid, angsten of vastzittende emoties in je lichaam.
Heftigere fysieke pijn ervaren.
Sterke zelfreflectie, waardoor je onnodig kritisch bent op jezelf.
Je niet goed kunnen concentreren wanneer iemand op je vingers kijkt, waardoor je minder goed presteert dan anders.
Sneller geïrriteerd raken door harde geluiden, drukke omgeving, kriebelende kleding, sterke smaken, overheersende geuren, etc.
Sneller gestrest voelen door een te grote hoeveelheid prikkels.
Opgejaagd of geïrriteerd voelen zodra er veel dingen tegelijkertijd moeten gebeuren.
Wat veel hsp als kracht ervaren
Anderen goed aanvoelen, waardoor je weet wat de ander nodig heeft om zich goed te voelen.
Lezen van lichaamstaal en subtiele veranderingen in houding of gedrag.
Aanvoelen van sfeer in een ruimte.
Oog voor detail.
Creatief, ook in denken en oplossingen.
Je legt snel verbanden, waardoor je gemakkelijk het grotere geheel overziet.
Goed kunnen reflecteren op jezelf, waardoor je sneller patronen doorbreekt.
Empathisch.
Goede focus op één ding tegelijk.
Groot verantwoordelijkheidsgevoel.
Groot inlevingsvermogen en grote verbeeldingskracht.
Passievol.
Zorgzaam.
Diep geraakt worden of kunnen genieten van positieve ervaringen, kunst, natuur, eten, etc.
Veel besluiten kun je op basis van intuïtie nemen, doordat je snel verbanden legt en dicht bij jezelf en je gevoel staat.
Goed in het signaleren en voorkomen van fouten.
Dingen op dieper niveau kunnen verwerken.
Drang naar bewustzijnsgroei en persoonlijke ontwikkeling.
Gevaren en kansen opmerken die niet-hsp vaak over het hoofd zien.
Sterke verbondenheid voelen met dieren en de natuur.
Van betekenis willen zijn en de wereld op jouw manier een beetje mooier of beter maken.
Inzicht in jouw hoogsensitiviteit
Je wilt jouw hoogsensitiviteit het liefst ervaren vanuit de kracht die het voor jou kan zijn. Inzicht in je hoogsensitiviteit en jouw behoeftes zorgen ervoor dat je steeds meer leeft, reageert en kiest vanuit jouw eigen kracht.
Daarbij spelen jouw persoonlijke levensthema’s, gebaseerd op je geboortedatum, een belangrijke rol. Daar zit je mogelijkheid tot groei en transformatie.
Als we samen aan de slag gaan, doen we dat ook vanuit inzicht in jouw levensthema’s en de invloed die het heeft op hoe je jouw hoogsensitiviteit ervaart.
Van daaruit kun je patronen doorbreken, krijg je meer balans in overprikkeling en onderprikkeling en ervaar je steeds meer de kracht achter jouw hoogsensitiviteit.
Ik ontmoet je graag in de praktijk in Dronten of online!
